De dood van een dierbare is een ingrijpende gebeurtenis. Hoe iemand dat verwerkt is heel individueel. De een is ingetogen, de ander huilt de hele dag. Weer een ander heeft wisselende stemmingen. We hebben het nu alleen nog maar over de eerste reactie. Dr. Elisabeth Kübler-Ross heeft veel onderzoek gedaan naar rouwverwerking. Zij beschrijft verschillende fases in rouwverwerking: een citaat van de website: www.kubler-ross.nl
1. Ontkenning: men wil/kan het gebeurde niet accepteren, ‘het is niet waar’. De ontkenning werkt als een (tijdelijk) afweermechanisme, maar ook als bescherming na een onverwacht schokkend bericht en geeft de rouwende gelegenheid weer tot zichzelf te komen en een manier te vinden om er mee om te gaan. In deze fase is er ook de hoop, die mensen de kracht geeft om door te gaan en als het ware het gebeurde ongedaan te maken. 2. Woede: als de waarheid tot iemand is doorgedrongen, dan ontstaat er vaak boosheid. Deze woede kan zich richten op van alles: de artsen of verpleegsters, God, zichzelf, het eigen lichaam, familieleden, enz. In deze periode is het vaak moeilijk iemand te benaderen, hij jaagt iedereen bij zich vandaan. Op de bodem van de woede ligt vaak het verdriet. 3. Marchanderen: men gaat proberen met God, het Lot of het eigen lichaam te onderhandelen, het op een akkoordje te gooien. Men belooft het één te doen als er iets anders tegenover staat, men zegt bijv.’Ik ga nu heel gezond eten, dan zal ik vast weer beter worden’ of ‘Als ik vanaf nu heel aardig ben voor iedereen, dan kan ik vast mijn kinderen nog wel zien opgroeien’. Ook hier is veelal de hoop (op herstel) een grote drijfveer. 4. Verdriet/Depressie: in dit stadium kan men de rouwende soms bijna niet bereiken, hij zit diep in zijn verdriet en niets kan hem eruit halen. Men is bezig het verlies dat men geleden heeft te verwerken, waarbij verliezen uit het verleden ook weer aangeraakt worden. Men kan behoefte hebben aan het steeds weer uiten van het verdriet. Huilen is nodig om verdriet te uiten. Tranen zijn het smeltwater van de ziel. De mate van het verdriet zegt iets over het verloren geluk. Spijt van wat niet gedaan of gezegd is, speelt vaak een rol. Op de bodem van het verdriet ligt vaak woede. Onderdrukte woede is vaak de oorzaak voor een ernstiger depressie. 5. Aanvaarding: als iemand voldoende tijd en vaak ook enige hulp heeft gehad om door de genoemde stadia te gaan, dan kan hij bij deze laatste fase komen, de acceptatie van zijn lot. Er komt berusting en men kan onthechten, loslaten. Loslaten is niet hetzelfde als vergeten. Deze fases kunnen zich in willekeurige volgorde voordoen. Wanneer je als homeopaat geconfronteerd wordt met rouwverwerking kun je dit proces ondersteunen met homeopathische middelen. Er kunnen verschillen invalshoeken zijn in een consult waar rouwverwerking aan de orde komt.
* Iemand komt met een fysieke klacht na een groot verlies. Het kost veel energie om een groot verlies te verwerken. Dit energieverlies kan ten koste gaan van het afweersysteem. Dit kan dan resulteren in fysieke klachten. Het is voor een homeopaat van belang om te weten wat er aan de klacht ten grondslag ligt omdat dat bepalend is voor de keuze van het geneesmiddel. Het komt voor dat mensen komen met hoofdpijn, chronische vermoeidheid of iets anders en gaande weg het gesprek blijkt dat dit ontstaan is door de dood van een dierbare. Het consult krijgt dan even een andere wending, maar dit geeft wel goede informatie om tot de juiste keuze van het geneesmiddel te komen.
* Iemand komt om het rouwproces te ondersteunen. Een rouwproces gaat vaak gepaard met vele emoties en onzekerheden. Dat blijkt wel uit het bovenstaande. Je kunt de pijn niet wegnemen, maar in dit proces kunnen homeopathische geneesmiddelen verzachten en het proces gaande houden. Anders gezegd: Iemand moet het proces doorlopen om verder te kunnen. Maar waarom niet met een steuntje in de rug?
* Iemand blijft hangen in rouw. Wat ook kan gebeuren is dat iemand blijft hangen in een van de bovenstaande fases. Hij/zij blijft steken in het proces en komt niet verder. We kennen allemaal wel een voorbeeld van iemand die nog voortleeft alsof degene die overleden is er nog is. Begrijpelijk, maar in een ideale situatie verwerkt iemand het verlies en pakt het leven weer op. Ook hiervoor zijn middelen die een homeopaat kan voorschrijven. Het is prachtig om te zien wanneer iemand zijn dierbaren “een plekje kan geven”. Je hoeft niet iemand te vergeten, maar vasthouden van het oude (ook in andere situaties) is uiteindelijk geen blijvende oplossing.
Rouwverwerking doet iedereen op zijn eigen manier in zijn eigen tempo. Dit is een proces en vraagt tijd. Een homeopaat kan ondersteuning bieden in dit proces.
1. Ontkenning: men wil/kan het gebeurde niet accepteren, ‘het is niet waar’. De ontkenning werkt als een (tijdelijk) afweermechanisme, maar ook als bescherming na een onverwacht schokkend bericht en geeft de rouwende gelegenheid weer tot zichzelf te komen en een manier te vinden om er mee om te gaan. In deze fase is er ook de hoop, die mensen de kracht geeft om door te gaan en als het ware het gebeurde ongedaan te maken. 2. Woede: als de waarheid tot iemand is doorgedrongen, dan ontstaat er vaak boosheid. Deze woede kan zich richten op van alles: de artsen of verpleegsters, God, zichzelf, het eigen lichaam, familieleden, enz. In deze periode is het vaak moeilijk iemand te benaderen, hij jaagt iedereen bij zich vandaan. Op de bodem van de woede ligt vaak het verdriet. 3. Marchanderen: men gaat proberen met God, het Lot of het eigen lichaam te onderhandelen, het op een akkoordje te gooien. Men belooft het één te doen als er iets anders tegenover staat, men zegt bijv.’Ik ga nu heel gezond eten, dan zal ik vast weer beter worden’ of ‘Als ik vanaf nu heel aardig ben voor iedereen, dan kan ik vast mijn kinderen nog wel zien opgroeien’. Ook hier is veelal de hoop (op herstel) een grote drijfveer. 4. Verdriet/Depressie: in dit stadium kan men de rouwende soms bijna niet bereiken, hij zit diep in zijn verdriet en niets kan hem eruit halen. Men is bezig het verlies dat men geleden heeft te verwerken, waarbij verliezen uit het verleden ook weer aangeraakt worden. Men kan behoefte hebben aan het steeds weer uiten van het verdriet. Huilen is nodig om verdriet te uiten. Tranen zijn het smeltwater van de ziel. De mate van het verdriet zegt iets over het verloren geluk. Spijt van wat niet gedaan of gezegd is, speelt vaak een rol. Op de bodem van het verdriet ligt vaak woede. Onderdrukte woede is vaak de oorzaak voor een ernstiger depressie. 5. Aanvaarding: als iemand voldoende tijd en vaak ook enige hulp heeft gehad om door de genoemde stadia te gaan, dan kan hij bij deze laatste fase komen, de acceptatie van zijn lot. Er komt berusting en men kan onthechten, loslaten. Loslaten is niet hetzelfde als vergeten. Deze fases kunnen zich in willekeurige volgorde voordoen. Wanneer je als homeopaat geconfronteerd wordt met rouwverwerking kun je dit proces ondersteunen met homeopathische middelen. Er kunnen verschillen invalshoeken zijn in een consult waar rouwverwerking aan de orde komt.
* Iemand komt met een fysieke klacht na een groot verlies. Het kost veel energie om een groot verlies te verwerken. Dit energieverlies kan ten koste gaan van het afweersysteem. Dit kan dan resulteren in fysieke klachten. Het is voor een homeopaat van belang om te weten wat er aan de klacht ten grondslag ligt omdat dat bepalend is voor de keuze van het geneesmiddel. Het komt voor dat mensen komen met hoofdpijn, chronische vermoeidheid of iets anders en gaande weg het gesprek blijkt dat dit ontstaan is door de dood van een dierbare. Het consult krijgt dan even een andere wending, maar dit geeft wel goede informatie om tot de juiste keuze van het geneesmiddel te komen.
* Iemand komt om het rouwproces te ondersteunen. Een rouwproces gaat vaak gepaard met vele emoties en onzekerheden. Dat blijkt wel uit het bovenstaande. Je kunt de pijn niet wegnemen, maar in dit proces kunnen homeopathische geneesmiddelen verzachten en het proces gaande houden. Anders gezegd: Iemand moet het proces doorlopen om verder te kunnen. Maar waarom niet met een steuntje in de rug?
* Iemand blijft hangen in rouw. Wat ook kan gebeuren is dat iemand blijft hangen in een van de bovenstaande fases. Hij/zij blijft steken in het proces en komt niet verder. We kennen allemaal wel een voorbeeld van iemand die nog voortleeft alsof degene die overleden is er nog is. Begrijpelijk, maar in een ideale situatie verwerkt iemand het verlies en pakt het leven weer op. Ook hiervoor zijn middelen die een homeopaat kan voorschrijven. Het is prachtig om te zien wanneer iemand zijn dierbaren “een plekje kan geven”. Je hoeft niet iemand te vergeten, maar vasthouden van het oude (ook in andere situaties) is uiteindelijk geen blijvende oplossing.
Rouwverwerking doet iedereen op zijn eigen manier in zijn eigen tempo. Dit is een proces en vraagt tijd. Een homeopaat kan ondersteuning bieden in dit proces.
Door: Esther van Dam september 2008